image

SundaMaya.org

Badan Musyawarah Masyarakat Sunda Propinsi Jawa Barat

07/06/2012

Cadas Pangeran Baheula

PARA korban pangwangunan Jalan Raya Daéndéls di wewengkon Cadaspangéran ngangluh duméh maranéhna asa teu diajénan jeung asa teu diurus. TEPIKEUN  ka taun 1950-an mah, sakur kandaraan anu ngaliwat ka Cadaspangéran sok ngalungkeun rampé atawa seuseungitan, atawa duit jeung rook, teuing naon maksudna. Ngan ceuk Aki Sasmita urang Ciséda mah, lamun tas ngalungan, panumpang anu lalar-liwat di Cadaspangéran téh haténa sok ngarasa reugreug.

“Sabab harita, samangsa jalan Cadaspangéran  jembet kénéh ku kakayon, bangsa lelembut di éta tempat remen némbongan, matak reuwas nu ngaliwat,” ceuk Aki Sasmita. Jaman harita, sababaraha kali kandaraan tigorobas murag kana jungkrang, tur supir ngaku saméméhna mireungeuh anu meuntasan jalan. Mun teu kitu, supir sok ngarasa, jalan téh lempeng ngabulungbung, padahal sabenerna nikung.

Ari urang Ciséda séjénna, nyaéta hiji lembur leutik, handapeun jungkrang, make aya anu ngimpi kadatangan  ku korban proyék jalan Cadaspangéran. Cenah para korban pangwangunan jalan Cadaspangéran jamanna Gupernur Jénderal Daéndéls téh asa teu diajénan, dipopohokeun ku jalma jaman kiwari.

“Padahal maranéhna téh sasat jaradi korban pangwangunan. Ari ayeuna nu lalar-liwat téh saeutik gé teu inget ka kami,” ceuk  salah sahiji korban dina impian uirang Ciséda téh.

Tina hasil obrolan jeung urang Ciséda, , mun jaman dipulangkeun deui kana 196 taun kaliwat ( ieu artikel medal dfina Majalah Ujung Galuh No.4 Taun 2006), bréh baé kagambar pangalaman jeung suka-duka rayat Sumedang dina babakti nyieun proyék jalan di Cadaspangéran antara taun 1808-1811.

Ari nu nyieun jalan téh,mémang tanaga kasarna mah bangsa pribumi. Jalan raya anu dijieun sapanjang 1000 km ti Anyer (Banten) tepika Panarukan (Banyuwangi) téh, geus ditebus ku késang jeung getih bangsa pribumi anu harita keur dijajah ku Belanda.

“Mung anu pangseueurna korban jiwa mah nyaéta rahayat Sumedang anu mantuan nyieun jalan di palebah Cadaspangéran kiwari,” ceuk Aki Sasmita.

Ukur ku jalma jaman ayeuna katelahna Cadaspangéran téh sabab ari baheula jaman keur ditugar mahkatelahna Leuweung Geumbeut.

“Disebut Cadaspangéran mah béh dieu, nyaéta keur  ngajénan Pangéran Kornél, Dalem Sumedang anu mingpin éta proyék,” ceuk Aki Sasmita.

Kawas anu geus dipedar dina sajarah, disebut Cadaspangéran téh sanggeus aya pangbéla ti Pangéran Kornél ka para pagawé nu mantuan proyék jalan.

Di palebah Leuweung Geumbeut mah, kaayaan téh kacida hara-haraeun. Pagawé kudu meulah cadas anu teuas jeung nangtawing, mangkaning ari alat-alat kacida basajanna. Ari urang Belanda anu nitahna jiga anu teu hayang nyaho kasusah rayat.

Pangéran Kornél ngarasa tugenah ku polah Belanda. Ceuk catetan sajarah, basa Daéndéls ngaroris Leuweung Geumbeut, tur ngajak sasalaman, ku Pangéran Kornél ditampanan ku leungeun kénca, ari leungeun katuhu nyekel keris. Sakurang-kurangna kitu ceuk catetan sajarah malah parat jadi legenda anu kasohor di Sumedang.

Sohor sotéh Bupati Sumedang, da ari rahayatna mah ukur jaradi “pahlawan tak dikenal”. Aya kurang-leuwih 200 korban tiwas, boh ku panyakit, boh ku kalaparan, boh ku disiksa Belanda. Aya anu jasadna dibawa ka lemburna, aya anu langsung dikurebkeun di sisi jungkrang jeung lolobana mah,diantep kitu baé, nyaéta anu maot tigorobas ka handapeun jungkrang.  ( Tina lalakon Simedang di sarungsumku fauzisalaka)

Makuta Hayam Wuruk di Majalaya

Naha Enya Makuta Hayam Wuruk Kapanggih di Majalaya?

Ku : Aan Merdeka Permana

NU écés, ti wewengkon Majalaya mémang geus kapanggih hiji makuta raja. Sawatara urang dinya nyangka,éta téh makuta Prabu Hayam Wuruk sawaktu ngadatangan (tur maot) di wewengkon Majalaya. Kapanggih gambar galudra anu jadi lambang Majapahit. ANYAR-ANYAR ieu di wewengkon Majalaya, Kabupatén Bandung kapanggih artéfak sejarah, mangrupa makuta. Ari kapanggihna téh di lelewek lembur Leuwidulang, Désa Sukamaju. Di kompléks SMA... Saterasna..

Ngirit Energi

Ku, Rahmat Afandi

Presiden RI Susilo Bambang Yudhoyono, kungsi umajak ka sakumna rahayat pangeusi nagri, yen sarerea kudu caringcing pageuh kancing, saringset pageuh iket,sabab di luaran haga minyak nerekel, geus nincak 120 US Dolar/barelna. Jadi wayahna cenah, urang Ceuk nu palinter tur arapal mah, energy teh lain ngan ukur bahan bakar wungkul, lain listrik, atawa tanaga cai, angin, atom, nuklir, geothermal, atawa thermonuklir wungkul. Ari nu kaasup energy teh cenah oge, sumberdaya-manusa. Panalekna, naha sumberdaya manusa, milu kakuras, atawa boros? Data ngeunaan ieu hal,... Saterasna..

Kasarad

Carpon Japar Sidik

Basa panonpoé manceran luhureun sirah, Ubéd masih ngaragameneng di basisir kidul, sakali-sakali ombak laut noélan sukuna, atawa kadang méh nepi kana tengah bitisna. Tapi Ubéd tetep ngajentul bari merong ka tengah laut. Pikiranana masih anteng mikiran kajadian bieu, basa manéhna guneman jeung Malin Kundang.
“Manéh nu ngaran Ubéd téh?”ceuk Malin Kundang harita.
“Sumuhun. Tapi saha atuh andika?” témbal ubéd harita, héran nempo jalma nu ujug-ujug aya hareupeunana bari maké papakéan nu... Saterasna..

Benteng

Ngagelarna rasa nu ajeg, tina tangtungan maneuh ,lebah tatapakan pangapungan, lir eunteung nu ngalelewe. Sanajan mun mapay ka puhu, enya bibit-buitna tina katangtuan “Decklarations of Human Right”, tapi apan ngagetrakna rasa mah teu leupas tina pangarauh kaayaan jeung lingkungan. Boh lingkungan alam, fisik, atawa psichys nepi ka supernatural. Naon wae nu diasongkeun, nu dipidangkeun, anger nyoko kana kanyataan mimesis. Da mustahil aya tapak tanpa lacak, sanajan bisa wae disebut inovasi atawa kreasi anyar. Teu bina cara pagedrugna katangtuan hukum jeung aparat... Saterasna..

Pulitik Ki Sunda: Sunda Substantif, Sunda Kualitatif, Sunda Aktual

Ku : Dr. H. Gunawan Undang, M.Si

Dina salah sahiji edisi majalah Sunda Mangle (di Bandung) sababaraha waktu katukang, mun teu salah mah aya salah sahiji artikel nu jejerna Iraha ki sunda manggung? Basa ilubiung dina diskusi “Manusa Sunda Ditinjau dari Perspektif Sejarah” dijejeran ku Dr.Nina H.Lubis (Sejarawan ti unpad) nu dilaksanakeun ku SKM Galura (Koran Sunda di Bandung) sababaraha waktu ka liwat; nu leuwih nyoko kana adeg-adeg manusa Sunda mangsa bihari jeung kiwari, aya sababaraha pasualan karakter Ki Sunda, diantarana : ari urang Sunda teh teuneung... Saterasna..

Ali Sadikin

Ku Djodi Prihatna, A.Md-MG

Gubernur manten DKI Jakarta anu dilandi Bang Ali pupus dina yuswa 82 taun. Salasa tanggal 20 Mei 2008 tabuh 17.30 di RS Gleneagle, Singapur, Letjen TNI KKO-AL (Purn) teh pupus sanggeus dirawat salila sabulan. Jasadna dipulangkeun ka Jakarta poe Rebo tabuh 7 waktu Singapur. Putrana, Boy Benardi Sadikin, nyarita yen jasad ramana rek dikurebkeun di TMP Umum Tanah Kusir, Jakarta, luyu jeung wasiat yen janasahna kudu ditumpangkeun luhureun makam istrina, Nani Sadikin. Cara ngamakamkeun kitu teh nurutkeun gagasan Bang Ali ku anjeun waktu mingpin... Saterasna..

Jayanti Angger Ngageuri

Basisir Jayanti, disebut oge palabuan Jayanti, pernahna di basisir kidul, kaasup kacamatan Cidaun, kabupaten Cianjur. Asal kecap Jayanti, bisa tina Jayantea (Jaya Antea), saurang mantri majeuti (mensesneg) manten, di karaton Pajajaran, nu nincak mangsa sandyakala. Rek runtag, ditarajang pasukan Banten, Cirebon, jeung Demak. Kira-kira taun 1579 M. Inyana ngudag-ngudag Putri Mayangsari. Antukna patelak jeung Rakean Kalang Sunda, pangawal kapetengan pilih tanding.

Saterasna..

Seni & Kaulinan

Kaulinan Urang Lembur

Ayeuna mah lamun barudak kota ulin ka kampung, ngan bisa nempo pamandangan wungkul. Henteu loba nu bisa dicaritakeun ku maranehna lamun geus balik deui ka kota. Teu cara barudak desa lamun arindit ka kota, balikna teh loba bahan picaritaeun ka dulur-dulurna. Eta teh ku jaman global. Jadi sagala tibalik. Nu tadina teu nyaho, jadi nyaho, nu tadina nyaho jadi bodo. Kasenia urang kampung nu baheula loba kacaritakeun kiwari geus lawas taya nu nyaho. Saperti Kaulinan Urang Lembur nu kungsi jadi tongtonan pikaresepeun, malahan jadi bahan panalungtikan para ahli. Hiji kasenian anu sabenerna teu kudu make instrumen, iwal biwir asal kuat bae gogorowokan. Kaulinan Urang Lembur nu mangrupa kakawihan barudak teh biasa ditongton dina waktu panen, sanggeus pare diala. Barudak tuluy karakawihan di tegalan. Di handap ieu runtuyanana:

Saterasna..
03/06/2012

Balagonjakan

Kotak Hitam

Aya tilu wanoja anu kabeneran bareng naek kapal udara, wanoja anu kahiji urang Sunda, wanoja anu kadua urang Manado, wanoja anu katilu urang Papua.
Teu puguh kunaon sababna, kapal udara anu keur ditumpakan jol gagaleongan kawas anu rek ragrag.
Wanoja anu ti Sunda gentak nyokot wedak jeung lipstik tuluy dangdan.

Saterasna..
05/04/2013

Lalayang